Met de documentairereeks ‘Africa Investigates’ probeert Al Jazeera bloot te leggen waarom Afrika maar niet ontwikkelt. In de documentaires leggen lokale journalisten vast hoe vriendjespolitiek, corruptie en angstpolitiek hun volkeren arm houden. Ook Sierra Leone kwam aan bod in een documentaire van Sorious Samura, één van Sierra Leone’s meest gewaardeerde journalisten. Althans, tot de uitzending van Timber, waarin Samura laat zien hoe corrupt de machthebbers in Sierra Leone zijn. Of liever gezegd: hoe corrupt de Vice President is (of zou zijn) en hoe dat ten koste gaat van de natuur in Sierra Leone.

De documentaire zorgde voor veel ophef in Sierra Leone. Op zich vreemd, want al jarenlang is de illegale en corrupte houthandel van de VP publiek geheim. Iedereen ‘’wist’ het wel. Of tenminste; iedereen dacht te weten dat dit gebeurde. Waarom dan die ophef? Het is nu toch eindelijk een keer out in the open? En als het niet waar is, dan heeft de VP eindelijk de kans om roddel en achterklap de nek om te draaien door met bewijzen op tafel te komen. Want zelfs op internet is een hevige discussie gaande over de feitelijkheden in de documentaire. En dat is uniek, want Sierra Leone is niet echt vertegenwoordigd op internet. Anders dan op Facebook dan. Het onderwerp leeft. Terwijl iedereen in Sierra Leone weet dat corruptie nu eenmaal onderdeel is van het dagelijks leven, dat iedereen zich schuldig maakt aan zowel vriendjespolitiek als corruptie, en dat dat in het bijzonder geldt voor de machthebbers.

Waarom staat niet iedereen te kloppen op de poort van het Statehouse om een bevredigende verklaring van de VP te krijgen? Sierra Leone wordt internationaal door het slijk gehaald immers. Bewijzen? Tegenbewijzen? Waarom maakt iedereen in Sierra Leone zich ineens druk om het persoonlijke leven en het karakter van filmmaker Sorious Samura? Hij heeft in een theatergroepje gezeten. Och hemel! Ja. Veel creatieve mensen doen dat soort creatieve dingen. Dus? En oh, hij schijnt, naar verluidt, zegt iemand op de radio, ooit eens een vriendinnetje van zijn beste vriend afgepakt te hebben. En dat is zowat een nationaal schandaal.

Heel handig, dat de discussie nu dus niet meer om de VP gaat, niet meer om corruptie, maar om degene die het speelveld open probeert te breken. En dat is wat Al Jazeera over het hoofd zag. En Sorious Samura ook. Want vriendjespolitiek, corruptie en angstpolitiek zijn maar symptomen van de werkelijke kwaal: Politieke verdeeldheid. Of liever gezegd; het politieke systeem. Er zijn maar twee daadwerkelijke spelers op het politieke toneel. Je bent voor de één, of voor de ander. Alternatieven zijn er niet. En je wordt politiek georienteerd geboren. Een baby van drie dagen is al politiek supporter. Voor het leven. En de verkiezingstijd komt eraan. En daarom kan geen enkele politicus het zich veroorloven om zo breeduit, zo negatief in de pers te komen. Voor de supporters geldt: hun partij mag dan misschien corrupt zijn, maar beter hun eigen corrupte partij aan de macht dan de oppositie. Omdat zij immers moeten profiteren van de vriendjespolitiek, corruptie en angstpolitiek van de zittende macht. Want ook dát is een systeem. Wat je niet zo één, twee, drie omkeert. Het volk zit dus helemaal niet te wachten op antwoorden. Of bewijzen. Want de speculaties doen het politieke speelveld juist opleven. De media likken hun vingers erbij af. Wie luisde de VP erin? Is de documentairemaker niet gewoon lid van de oppositie en moest de VP daarom door het slijk? Of is hij stiekem een handlanger van Musa Tarawally, die running mate wil worden voor de regerende partij en dus een geduchte tegenstander is van de huidige VP. Wie speelt hier allemaal een spelletje en met wie wordt wat voor spelletje gespeeld? Want naast de normale verkiezingsstrijd tussen politieke tegenstanders is er is ook behoorlijk wat in-fighting. Bij beide politieke partijen.

Sorious Samura staat dus ineens centraal in het publieke debat over politiek. Hij heeft het gedaan. En ‘Al-Lie-Jazeera’. En toch is de documentairereeks het bekijken meer dan waard. Want of de specifieke gevallen nu wel waar of niet waar zijn, doet niet zoveel terzake. Het is de dagelijkse praktijk in Afrika. Dit soort dingen gebeuren duizend keer op een dag. Van het laagste niveau tot het hoogste. Het geeft dus een illustratie. En nu heb je er een extra dimensie bij gekregen. Afrikaanse politiek. De bron van alle ellende. Want zolang het politieke systeem er niet op de schop gaat, blijft Afrika arm. Simpelweg omdat de hele wereld een corrupt Afrika nodig heeft om te blijven draaien. Want eerlijk gezegd is het ook een beetje flauw om met die vinger maar steeds naar die ‘nare, nare Afrikaanse politici’ te blijven wijzen. Alsof het aliens zijn die van een andere planeet zijn neergedaald om Afrika kaal te plukken. Waar halen zij hun centjes dan eigenlijk vandaan? Precies. Van vriendjespolitiek, corruptie en angstpolitiek van een hele andere orde van grootte. Ik zeg het maar even letterlijk, voor als u het eigenlijk niet wíl weten. Wereldpolitiek. Ja. En als u gelijk met 600 tegenargumenten op de proppen kan komen, zonder er eigenlijk de ballen verstand van te hebben, moet u zich bij uitstek in kunnen leven in het Sierra Leoonse volk. Wat niet weet, wat niet deert. Immers. Zolang we dit soort praktijken maar incidenten kunnen blijven noemen. En er ergens een boodschapper voor aan het kruis kunnen nagelen. Alles is goed. Zolang de status quo maar de status quo blijft. Die olifant in de kamer weet u wel? Daar hebben wij in Nederland ook een hele collectie van. Ach, misschien kan Sierra Leone er ook eens een commissietje tegenaan gooien. Is goed voor de overhead. En een nieuwe politieke discussie. Want is die commissie dan wel objectief? Want dat zijn ze natuurlijk nooit. Weet u nog, die baby van drie dagen oud? En zo zijn we het cirkeltje weer rond. I rest my case.

•