Heeft u op Google weleens het woord ‘bindingsangst’ ingetoetst? Nee? Dan bent u er waarschijnlijk nog nooit van beschuldigd eronder te lijden. Eronder te lijden inderdaad. Ik leg u zometeen uit waarom.

Ik word daar wel van beschuldigd. De afgelopen week al een keer of vier. Ik heb Google daarom zojuist om antwoord gevraagd. De ene na de andere link naar speciale trainingsbureau’s, zelfhulpgroepen, praatgroepen en zo meer schieten over het beeldscherm. Pagina na pagina na pagina.

Het is een probleem zo blijkt, want je kan eraan en eronder lijden. Eén bedrijf stelt zelfs genezing voor, alsof het een enge ziekte betreft. En tot overmaat van ramp wordt normaal gezonden mensen aangeraden personen met bindingsangst te mijden als de pest, alsof het om een besmettelijke variant gaat.

Diverse bronnen vermelden dat bindingsangst net zoiets is als alcoholisme; je moet eerst erkennen dat je ziek bent vooraleer je geholpen kunt worden. Want hulp is inderdaad noodzakelijk als je ooit op een ‘normale manier’ relaties aan wil gaan.

Maar wat heet ‘op een normale manier relaties aangaan’? Zijn ‘normale relaties’ wel zo normaal? Is er überhaupt iemand die ooit stil gestaan heeft bij die gedachte? Bij de gedachte dat langdurige, vaste, monogame relaties misschien juist abnormaal zijn? Want hoeveel diersoorten zijn er die absoluut monogaam zijn en hun levenlang trouw aan elkaar blijven, zonder dat ze daartoe gedwongen worden?

Ach ja, ik twijfel er niet aan dat de één of andere wijsneus nu met een zeer zeldzaam zeepaardensoortje op de proppen kan komen, maar dan bent u aan het mierenneuken. En mieren zijn overigens niet monogaam, ik zie dat hier voor mijn neus gebeuren.

U moet toch welhaast met mij eens zijn dat het ‘huwelijk’ (en alle andere manieren van samenzijn die soortgelijke trekken vertonen) een door mensen uitgevonden, zorgvuldig beredeneerde, sociale constructie is? Hoe de ideeën over ‘het huwelijk’ ooit precies ontstaan zijn weet ik niet, het kost me ook teveel moeite om dat uit te pluizen, maar het plaatje laat zich raden; ik gok op sekseconcurrentie, bezitsaccumulatie, het ontstaan van schaarste en anarchie. Redeneert u even mee, het is doodeenvoudig.

Toen de aarde nog maar dunbevolkt was, was er genoeg ruimte en voedsel voor haar bewoners. Men was gedwongen met elkaar samen te werken om een plaatsje tussen de andere diersoorten te verwerven. Voedsel en ruimte waren communaal bezit, gemeenschapsleden ook. Niemand had de ‘alleenzorg’ over nazaten en partners, dat was simpelweg niet nodig.

Om de gevaren van de aarde te trotseren ging de mens gereedschappen en wapens vervaardigen, die hen de overmacht over de andere dieren bezorgde. Men kon nu vlees eten en land verbouwen. De mens werd gezonder en ouder, waardoor er in snel tempo veel meer mensen op de aarde rondliepen. Het werd daarom tijd om land, bezit en personen af te bakenen. Vrouwen moesten worden beschermd, zij zorgden immers voor de voortplanting van de stam. Bij de Yanomamö in Zuid-Amerika kunt u dit proces nog goed waarnemen overigens. Als er vrouwenschaarste heerst zoeken de Yanomamö oorlog met naburige stammen om nieuwe vrouwen te zoeken.

In een situatie waarin men privé bezit ging accumuleren, was men steeds minder bereid voor andere leden van de gemeenschap te zorgen en anderen te onderhouden. En zo is men in steeds kleinere leefeenheden gaan wonen, waarbij vrouwen steeds meer tot de persoonlijke bezittingen gerekend werden.

Enfin, de rest van het verhaal zult u af kunnen maken, maar het mag overduidelijk zijn dat deze constructie niet draaide om gevoelens, maar juist om het intomen van gevoelens die fragiele samenlevinstverbanden zouden kunnen verstorten.

Vanaf deze kant geredeneerd is bindingsangst dus verre van een kwaal die ‘weggekuurd’ moet worden. Vanaf deze kant bekeken zijn het juist de mensen die zich maar wat graag binden die aan een kwaal lijden, die gedreven door angst voor verleis van bezit en eventueel nageslacht zekerheden willen stellen. En dat moet uiteraard ook aan anderen opgedrongen worden, want ongebonden personen leveren een gevaar op. ("Wilt u zich even snel binden zodat ik in alle rust van mijn zekerheden kan genieten?") Hebben we een partner te pakken die dat soort zekerheden niet nodig heeft in het leven, dan maken we haar toch ‘ziek’ ? Bindingsangst heeft ze! Of ze zich even tot de psychiater wil wenden.