In de universiteit is het een drukte van belang. Het is examentijd en omdat de meeste studenten thuis geen licht hebben, komen ze hier ’s avonds studeren. In de centrale hal staan tientallen ouderwetse houten lessenaars opgesteld voor de examens van de volgende dag. Bijna op ieder bankje ligt iemand te slapen. Aan het plafond hangen honderden vleermuizen, wat het gebouw een griezelige sfeer geeft. In een klein hok waar een half vergaan schoolbord aan de muur hangt, leg ik een groep van tien studenten uit wat solvabiliteit en rentabiliteit is. Ze hebben morgen examen bedrijfseconomie, waarvoor ze eigenlijk nooit les hebben gekregen. De meeste examenvraagstukken hebben ze zelf weten uit te vogelen, maar dit was net iets te moeilijk. Ik doe mijn uiterste best om de les zo makkelijk en aantrekkelijk mogelijk te houden, maar als blijkt dat geen van de studenten weet wat een percentage is, zakt de moed me in de schoenen.

Tot drie uur ’s nachts breng ik een steeds groter wordende groep studenten de basisbeginselen van algebra bij. Ze pakken het allemaal verrassend snel op. Emmanuel is mijn ijverigste leerling en hij probeert me het zo comfortabel mogelijk te maken. Zodra de zweetdruppels in mijn nek staan, komt hij met een doekje aanzetten en gebiedt hij één van de jongens op de voorste rij om me wat koelte toe te waaieren. Het is een interessante nacht. Ik ben verbaasd over het niveau waarop aan deze universiteit les wordt gegeven. Aan de ene kant hebben de studenten een ontzettend vol pakket, met de meest ingewikkelde vakken en theorieën, zoals je dat op een universiteit zou verwachten, maar aan de andere kant moeten ze sommige hele simpele dingen nog leren. En het is mij daarnaast een raadsel waarom studenten geografie en linguïstiek  een examen in bedrijfseconomie moeten afleggen. Er zit totaal geen logica in. Maar ze moeten dit examen succesvol afleggen. Als je zakt, moet je een behoorlijk bedrag neertellen voor het herexamen, en zonder voldoende haal je je jaar gewoon niet. Het is bijna een val. Als je geen les krijgt, en toch een examen moet afleggen, waarover nauwelijks informatie te vinden is in het land, weet je bijna zeker dat je herexamen moet doen. Het is business.

Om te voorkomen dat de docent slapend rijk wordt aan deze studenten, doe ik extra hard mijn best ze zo goed mogelijk op hun examen voor te bereiden. Om een uur of vier heb ik eindelijk alle onderwerpen behandeld, en val ik bijna om van de slaap. Gelukkig mag ik naar huis, waar ik een paar uurtjes kan slapen voordat mijn eigen drukke programma weer begint. Samen met Lansana loop ik terug naar de YMCA. Pademba Road is ’s nachts afgesloten, omdat de gevangenis aan die weg ligt, en men na de bestorming op de gevangenis tijdens de oorlog nog steeds bang is dat de gevangenis kan worden aangevallen. We moeten door een paar ongure wijken, waar een hoop gespuis rondhangt. Lansana wil toch een stuk over Pademba Road lopen omdat de buurt niet veilig is, maar zodra we één teen op het trottoir van Pademba Road zetten, worden we weggejaagd door de politie. Lansana gaat tekeer tegen één van de agenten. Het machtsvertoon dat de man tentoonspreidt, schiet bij hem in het verkeerde keelgat. Het is me al vaker opgevallen, de politie heeft nauwelijks autoritair gezag in Freetown. De mensen in deze stad houden niet van dat soort vertoon en al zeker niet van een politieagent, waar eigenlijk niemand respect voor heeft. Iedereen kan politieagent worden, en de positie wordt niet hoog gewaardeerd op de sociale ladder.

Ik trek Lansana mee terug de woonwijk in. Ik heb geen idee hoe de agent zal reageren en ik wil het ook niet afwachten. Ik heb geen paspoort bij me, ik heb geen geld om de man af te kopen als hij vervelend wil doen en daarbij wil ik toch echt graag in mijn eigen bed slapen vannacht. Lansana neemt het me kwalijk.
‘In dit land kan je niet zomaar over je heen laten lopen,’ zegt hij bits.
‘Dat kan wel zijn Lansana,’ antwoord ik geïrriteerd, ‘maar ik wil slapen. Ik heb echt geen zin in nog een discussie, die hebben we vandaag wel genoeg van gehad.’
‘Ja je bent moe hè,’ bijt hij me toe. ‘Dan had je maar niet de hele nacht bijles moeten geven.’
Ik kan mijn oren niet geloven. Ik heb de bijles gegeven aan zíjn klasgenoten, op zíjn verzoek, en nu verwijt hij me dat ik er gehoor aan heb gegeven?
‘Je deed het niet voor mij, je deed het voor Emmanuel!’ roept hij uit.
‘Voor Emmanuel?’ vraag ik verbaasd. ‘Hoe kom je daar nou bij?’
‘Omdat Emmanuel je wel tien keer heeft gebeld vanavond en omdat je hem steeds als voorbeeld nam in je les. Je deed het voor Emmanuel, dat weet ik heus wel, ik ben niet achterlijk!’
Jaloezie. Alweer. Lansana vertrouwt me nog steeds niet, en dat begint me aardig te irriteren.
‘Prima Lansana,’zeg ik. ‘Wat jij wil. Ik deed het voor Emmanuel. Ik geef toe. Je hebt me door. Dan kan ik je nu ook wel vertellen dat ik stiekeme trouwplannen met hem heb en dat we binnenkort samen weglopen.’
Lansana staat abrupt stil en kijkt me kwaad aan. Het moment is absoluut niet grappig, maar ik kan er niets aan doen, ik krijg een enorme lachaanval. Het is eigenlijk te hilarisch voor woorden. Gelukkig heeft Lansana gevoel voor humor.
‘Sorry,’ zegt hij.
‘Zo’n mager excuus kan ik niet meer aanvaarden,’ zeg ik lachend. ‘Je begrijpt wel dat je nu voor ieder klein wissewasje op je knieën moet hè!’
‘Niet midden op straat,’ zegt Lansana. ‘Daar weet ik wel een beter plekje voor.’ Hij pakt mijn hand vast. Zwijgend lopen we naar de YMCA.

“Bij sommige moskeeën is de oproep tot het ochtendgebed uitermate grappig: “Allahu Akbar … Hayya ‘alas-Salah (kom bidden) …  As-salatu khairum minan-naum (Bidden is beter dan slaap) … En dan volgt de eigen toevoeging: “Kom nu van je vrouw af! Het is tijd om te bidden.” 
 

Ramadan in Sierra Leone

Het is ramadan, en dan komen heel veel dingen tot stilstand in Sierra Leone. Voor niet-moslims althans, die volgens de officiële cijfers 40% van de bevolking uitmaken. Vlak voordat de ramadan begint is er voor hen nog een laatste avond dat er volop gefeest mag worden – lokbush – daarna is het een maand lang verboden veel lawaai te maken. Straatclubs in woonwijken, die normaal gesproken veel overlast veroorzaken omdat zij ook op doordeweekse dagen tot in de kleine uurtjes open zijn, zijn een maand out of business. Maar ook normale huishoudens houden tijdens de vastenmaand de ramen en deuren gesloten als ze harde muziek willen draaien. Geen schallende radio’s en televisie’s om half zes ‘s ochtends of twaalf uur ‘s nachts. De ramadan brengt dan ook een oase van rust. Als je het geluk hebt niet op steenworp afstand te wonen van een moskee.

Dat geluk heb ik niet. In een straal van 50 meter van mijn huis staan twee moskeeën die met elkaar wedijveren om de meeste bezoekers binnen te halen. De ramadan is een belangrijke tijd voor hen aangezien er veel verzoeken komen van gelovigen voor speciale gebeden en diensten, en dat stiekem toch geld in het laatje van de imam betekent. Beide imams hebben uitgevonden dat een megafoon vóór de microfoon houden een vreselijk kabaal maakt, dus doen ze het beiden gretig. Iedere ochtend om half zes zit ik dan ook van schrik rechtop in mijn bed, omdat ik denk dat er een imam naast mijn bed staat te roepen. Het is inderdaad zó hard. Oorverdovend. Bij sommige moskeeën is de oproep tot het ochtendgebed uitermate grappig: “Allahu Akbar … Hayya ‘alas-Salah (kom bidden) …  As-salatu khairum minan-naum (Bidden is beter dan slaap) … En dan volgt de eigen toevoeging: “Kom nu van je vrouw af! Het is tijd om te bidden.” Dan kan je er nog een beetje om lachen. Beide moskeeën bij mij in de straat kennen helaas alleen de ultra-klaaglijke versie. Maar goed, ik heb erger meegemaakt. Toen ik in een plattelandsdorpje verbleef waar ze geen geld hadden voor mega- en microfoons en de imam door het open raam bleef brullen tot ik opstond.

De ramadan brengt voor niet-moslims dus wat kleine ongemakjes met zich mee. Geen harde muziek. Maar ook geen uitdagende kledij. Niemand maakt daar echt een probleem van, dus is het een maand waarin je weinig kortje rokjes en lage decolleté’s voorbij ziet komen. Sommige vrouwen trekken zich er niets van aan en kunnen op een hoop afkeurende blikken rekenen en in een heel enkel geval komt het tot een confrontatie. Twee jaar geleden werd op één van de belangrijkste zenuwpunten van de hoofdstad – Freetown – een vrouw met een stok geslagen door islamitische straatverkoopsters die daar aanstoot aan namen. De rest van de samenleving was het er al gauw over eens: de kortgerokte vrouw had erom gevraagd. Van moslims wordt namelijk ook verdraagzaamheid en toleratie gevraagd voor het Christelijk geloof, en zolang beiden voor elkaar buigen, is er niets aan de hand.

Voor niet-moslims zitten er echter ook grote voordelen aan de ramadan. Waar mensen normaal gesproken je deur plat lopen in de hoop dat er iets te eten te scharrelen valt , blijven bevriende moslims tijdens de vastenmaand weg. En als ze wel langskomen hoeven ze uiteraard niets te eten en te drinken, waardoor ramadan voor niet-moslims – ondanks de exhorbitante prijsstijgingen – al met al een hele goedkope maand is. Pas als men zich opmaakt voor het suikerfeest is het tijd te zorgen dat je onvindbaar bent, want dat is ook de tijd dat iedereen komt bedelen om geld. Voor nieuwe kleding en allerlei andere soorten suikerfeestbenodigdheden.

Ramadan moslims

Sierra Leone is, volgens de officiële cijfers, overwegend islamitisch. Al waag ik het in te schatten dat van de (officiële) 60% moslims ongeveer de helft slechts ‘ramadan moslim’ is. Of anders gezegd: mensen die wel in de islam (zeggen te) geloven, maar alleen tijdens ramadan praktiseren. Of ze doen net alsof ze praktiseren. Ze doen net alsof ze vasten, gaan in hun eentje naar de stad, eten en drinken zoveel ze willen, om ‘s avonds netjes aan te schuiven bij het breken van het vasten. Dan zijn er de moslims die wel vasten, maar alleen omdat ze denken dat hun zonden dan worden vergeven en niet vanuit een echte geloofsovertuiging. Bovendien worden ze ervan beschuldigd dat ze in alle andere opzichten de geloofsregels overtreden – zowel buiten als tijdens de ramadan – en dus alleen met de ramadan meedoen uit interessantdoenerij. En tot slot zijn er nog de moslims die het geloof geërfd hebben en uit respect voor de familie meevasten.

Het is de enige maand in het jaar dat ook de armen genoeg te eten hebben. Om ongeveer half zeven ‘s avonds gaat er een eindeloze stroom met manden met eten naar de moskeeën, waar de gelovige gemeenschap gezamenlijk het vasten breekt. Wie geen geld heeft om eten te kopen, schuift dus gewoon aan. Ook armen die tot de 40% niet-moslims behoren, die zich voor de gelegenheid tot ramadan-moslims bekeren. Het gebed voor het einde van het vasten is kort en krachtig. Het is dus nauwelijks een opoffering te noemen, en het gratis eten maakt alles goed. Ze moeten wel snel schrokken, want zonsondergang is hier om vijf over zeven. Het volgende gebed is om twaalf over acht, en daar blijven ze liever niet voor hangen aangezien de sociale druk van de gelovige gemeenschap om te blijven voor de taraweeh – speciale gebeden waarbij soms ellenlange citaten uit de koran worden voorgelezen en die langer dan een uur kunnen duren – een schuldig geweten makkelijk door de knieën dwingt.

Voor hen, ramadan- of anderszins moslim, is de vastenmaand een extreem drukke en dure tijd. Er is van alles te doen rond de ramadan. Naast het vasten, de extra gebeden en de extra diensten in de moskee, is er ramadan televisie en ramadan radio, er zijn ramadan prijsvragen, ramadan loterijen, ramadan spulletjes en natuurlijk is er ook ramadan eten. Drie keer zo duur als normaal. Want met ramadan eten mensen ook drie keer zoveel als normaal. Zegt men. En daarom gaan de marktprijzen drastisch omhoog.

En zoals er ramadan-moslims (gelegenheidsmoslims) zijn, zijn er ook moslims die het geloof wel aanhangen, maar er een eigen – volgens eigen zeggen, modernere – versie op na houden. Een groeiend aantal. Tenminste, als ik op mijn eigen vrienden en kennissenkring mag afgaan. Zij bidden bijvoorbeeld niet vijf keer per dag, maar één of twee keer, gaan niet naar de moskee en doen niet aan ramadan. Voor de meesten van hen geldt dat ze deze tijd niet geschikt vinden voor zoveel investering in het geloof. Ze vinden dat ze in een snelle wereld leven waar ze steeds beducht moeten zijn voor concurrentie. Ze zijn van mening dat ze niet zomaar even het werk kunnen neergooien om zich aan het einde van het liedje aan te sluiten bij de lange rij van armen die van aalmoezen rond moet zien te komen.

ChristMus

Anders dan in vele multireligieuze landen, is er in Sierra Leone weinig discussie over het geloof. Er worden grappen gemaakt over de hypocrisie rond de ramadan, de gelijksoortige hypocrisie van born again christians die alleen op zondag tussen de kerkmuren doen wat het geloof voorschrijft, maar daar blijft het ook wel bij. Een enkele keer komt het tot een confrontatie of machtsstrijd tussen moslims en christenen. Er zijn wat uitwassen hier en daar, zoals een groepje tabliks waarvan men vindt dat ze al teveel radicaliseren (tot nog toe is niemand overigens van mening dat ze een gevaar voor de samenleving vormen) aan de islamzijde, en de born again christians en al te ijverige zendelingen aan de christelijke zijde. En er valt nogal wat te bekeren: kerken schieten hier als paddestoelen uit de grond. De laatste trend in het religieuze landschap zijn de zogenaamde ‘wonderpriesters’ die blinden weer zicht kunnen geven en invaliden weer kunnen laten lopen. Er gaan boze geruchten dat daarbij ook weleens mensen worden geofferd. Zo werd er vorig jaar een Nigeriaanse sekte opgerold die een dergelijk offer vroeg van hun bekeerlingen.

Overigens geldt voor religieuze organisaties en instellingen dat ze hun leden en beneficiairs niet actief mogen verleiden tot bekering, en dat gebeurt dan ook zelden. Voor de scholen ziet het iets ingewikkelder in elkaar. Studenten en/of hun ouders kiezen de school uit waarvan ze vinden dat die het beste onderwijs biedt. Zo gaan veel christenen naar islamitische scholen en omgekeerd. Uiteraard krijg je dan ook ofwel bijbelles ofwel koranles. Dat kan niemand iets schelen. Het voornaamste addertje onder het gras: islamitische scholen bieden hun beste onderwijs en de moeilijkste vakken aan op zondagen, en de christelijke scholen doen dat op vrijdagen. Datzelfde geldt voor tests. Er zijn ouders die niet in onderwijs geloven – voornamelijk mensen uit stammen die traditioneel uit handelaren en ambachtslieden bestaan – en daar dus niet mee instemmen, maar ik hoor het weinig. Dit soort ouders probeert overigens hun kinderen überhaupt van school weg te houden.

Niet alleen voor onderwijs geldt een grote flexibiliteit als het op geloofsbelijdenis aankomt: moslims kunnen in de kerk bidden en christenen in de moskee, mochten ze dat willen. En dat komt regelmatig voor. Het pensioenrecht is voor christenen anders dan voor moslims omdat de laatste groep polygamie mag bedrijven. En moslims en christenen kunnen met elkaar trouwen zonder hun eigen geloof op te geven, waarbij wel geldt dat – indien het om een moslimman en een christelijke vrouw gaat – er sprake moet zijn van een monogaam huwelijk. Sierra Leone heeft een interreligieuze raad die zich over vraagstukken tussen de twee geloven buigt. Deze interreligieuze raad zorgt er ook voor dat de huwelijksceremonie zowel islamitisch als christelijk is, en ingezegend wordt door imam en pastoor/priester/dominee tezamen.

Bekeringen tussen de twee geloven volgen de lijn van eenrichtingsverkeer: moslims bekeren zich zeer regelmatig tot het christendom, andersom gebeurt dat nauwelijks. Dat komt omdat christenen in de regel vinden dat moslims onderontwikkeld en ongemanierd zijn en bekering tot de islam zou voor hen dus een stap terug in hun eigen ontwikkeling betekenen. Die gedachte komt overigens voort uit de koloniale tijd, toen de Britse koloniale meester de Krio (bevrijde slaven uit Engeland en bovendien christenen) boven alle andere stammen verhief en is op weinig anders gebaseerd dan de sociale ladder die eraan vasthangt.

In principe gelden in Sierra Leone twee regels als het om religie gaat. De eerste regel: als je maar in god gelooft. Welke god maakt niet zoveel uit, en hoe je gelooft ook niet. En de tweede regel: als je elkaars geloof maar respecteert. En dat gebeurt over het algemeen ook. De beide geloven lopen door elkaar heen en kennen een grote tolerantie tegenover elkaar. Met name de jongere generaties refereren aan zichzelf als ‘ChristMus’. Een christian-muslim. Van beide geloven nemen ze wat hen aanstaat en hoe het in hun straatje te pas komt. Religieuze nationale feestdagen zijn Moulid Ul Nabi, Goede Vrijdag, Paasmaandag, Eid Ul Fitri, Eid Ul Adha, eerste en tweede Kerstdag. De ramadan is dus voor iedereen. Of je nu tablik, orthodox moslim, ramadan moslim, christen, hindu of ongelovige migrant bent. Mensen lachen je wel uit als je als niet-moslim meevast, maar tegelijkertijd kan het niemand iets schelen. Net zoals het ze niet kan schelen als je alleen het suikerfeest meeviert.

Ik vier de rust van de ramadan. Niet de stilte helaas. Tenzij ik een manier vind om mega- en microfoons te saboteren.

Ana’s leven wordt overhoop gehaald als haar ouders uit elkaar gaan. Ze moet verhuizen en naar een nieuwe school. Tot overmaat van ramp heeft haar vader meteen ook een nieuwe en veel jongere vriendin, Kira. Kira is mooi, blond en slank, en haar vader vergelijkt Ana constant met haar. Als ze ook nog op school gepest wordt en de jongens opmerkingen maken, wordt Ana vreselijk onzeker. In haar zoektocht naar zichzelf, raakt ze geobsedeerd door haar lichaam. En door de perfect slanke Kira, die anorexia heeft. Zal ze, als ze de controle over haar lichaam terugwint, ook haar leven terugkrijgen?

Ana is een roman over pro-ana
Vanaf 13 jaar
Verschijningsdatum: juni 2010
Paperback, ca. 300 blz.
Prijs: ca. € 14,95
NUR 284 Fictie 13+
ISBN 978 90 223 2518 6

o.a. verkrijgbaar bij: Bol.com

Bloed, zweet en tranen, maar hij is er: Time to Change, voor Mind to Change. Van de SD Unit: mijn ‘homies’ in de getto van Freetown, Sierra Leone. Muziek werd geschreven door Christo, Snazzy & Rapstar en ge-edit door ‘Mammy G’, ook wel bekend als Ginny Mooy. Muziekcompositie werd gemaakt door Simple Instrumentals. Mastering & Mixing: Mammy G & Simple Instrumentals. Regie videoclip: Mammy G. Camera: Amara ‘Camera’, George W (SLBC), Lansana Juana, Mammy G. Editing: Mammy G.

De aankondiging voor Mind to Change:
Om aandacht te vragen voor de slechte situatie waarin vele ex-kindsoldaten zich jaren na afloop van de oorlog nog bevinden, maakte de SD Unit uit Sierra Leone de single ‘Time to Change’. Wat is het probleem? De oorlog is afgelopen, kindsoldaten kunnen genieten van de vrede. Maar er is geen werk. Geen geld voor scholing. In veel gevallen geen familie, vrienden of geliefden om lief en leed me te delen. Met name in de allerarmste landen eindingen ex-kindsoldaten onderaan de sociale ladder. Velen van hen belanden in de getto’s, waar ze maar één mogelijkheid hebben om hun geld te verdienen: criminaliteit.

De SD Unit bestaat uit ‘Inspirational Snazzy’ en ‘Rapstar’, twee gettojongens uit Freetown, die zijn opgegroeid tussen de junks, criminelen en ex-kindsoldaten, zonder doel in het leven. Samen met Mind to Change schreven zij over hun situatie ‘Time to Change’.

Help mee het leven van kindsoldaten te veranderen en geef ze een toekomst. Hoe? Doneer. Of maak zelf een video of ander kunstwerk om anderen aan te zetten stil te staan bij het lot van kindsoldaten. Doe mee aan onze Ontwapen Campagne!

Meer weten over de SD Unit? Bezoek hun website op www.sdunitonline.com. Wil je ze helpen een album op te nemen en zich verder te ontwikkelen in hun muzikale carrière? Stuur je bijdrage aan Mind to Change, onder vermelding van ‘SD Unit’.

De productie, regie en opname van Time to Change werd gedaan door Mind to Change en werd gefinancierd door het NCDO.

Ana’s leven wordt overhoop gehaald als haar ouders uit elkaar gaan. Ze moet verhuizen en naar een nieuwe school. Tot overmaat van ramp heeft haar vader meteen ook een nieuwe en veel jongere vriendin, Kira. Kira is mooi, blond en slank, en haar vader vergelijkt Ana constant met haar. Als ze ook nog op school gepest wordt en de jongens opmerkingen maken, wordt Ana vreselijk onzeker. In haar zoektocht naar zichzelf, raakt ze geobsedeerd door haar lichaam. En door de perfect slanke Kira, die anorexia heeft. Zal ze, als ze de controle over haar lichaam terugwint, ook haar leven terugkrijgen?

Ana is een roman over pro-ana
Vanaf 13 jaar
Verschijningsdatum: juni 2010
Paperback, ca. 300 blz.
Prijs: ca. € 14,95
NUR 284 Fictie 13+
ISBN 978 90 223 2518 6

]]> http://www.ginnymooy.nl/1201/binnenkort-ana-ginny-mooy/feed/ 3 http://www.ginnymooy.nl/1148/de-supermarkt/ http://www.ginnymooy.nl/1148/de-supermarkt/#comments Mon, 28 Dec 2009 18:14:05 +0000 Gin http://www.ginnymooy.nl/?p=1148 Beste supermarktmanagers van Nederland,

Ik snap best dat het lastig is. Klanten. En dan vooral van die klanten met afgeladen winkelkarretjes. En moeders met kinderwagens en anderszins meegetorst kroost. Minder valide bejaardjes met een rollatortje. Heel vervelend. Vind ik ook. Misschien bent u daarom massaal met een anti-klanten winkelbevoorradingsactie begonnen? Gewoon alle winkelpaden barricaderen met bevoorradingskarren en bijbehorend in de weg staand personeel. Effectief klanten wegjagen door ze gewoon het winkelen te beletten. Een hele goede zet. Ik kan u verzekeren dat het inderdaad werkt.

Met name zo rond vier à vijf uur ‘s middags, rond de feestdagen en op zaterdagen is uw strategie ronduit slim te noemen. Ik race nu, in plaats van goed mijn tijd te nemen om even alles goed te bekijken, honderd keer te twijfelen en uiteindelijk veel en veel te veel mee te nemen, met een briefje door uw gebarricadeerde winkelpaden om zo snel mogelijk weer buiten te kunnen staan. De impulsaankoopaanwakkerende goederen bij de kassa laat ik braaf in de mandjes liggen. Ik zou niet durven graaien namelijk, misschien moet het nog wel ergens opgeborgen of ingeruimd worden. Je weet maar nooit tegenwoordig.

Ook ben ik u oneindig dankbaar dat de kassabeleefheidspraatjes voorgoed tot het verleden lijken te behoren. Die verplichte ‘goedemiddag’ iedere keer ís ook rete-irrtant. En het is werkelijk fijn dat wij vervelende klanten nu ook eindelijk eens al uw vuile was te zien krijgen. Dat Bep vanmiddag weer geen pauze heeft gehad. En dat Sofie nu alweer niet gewoon om vier uur naar huis kan, omdat u een personeelstekort heeft. Hoewel ik me over dat laatste afvraag of het überhaupt waar is. Of misschien ligt het wel aan mij. Maar ik struikel in ieder geval om de drie meter over weer een nieuwe vloekende puber in bedrijfskleding.

Misschien, beste supermarktmanagers van Nederland, kunt u in de Dikke van Dalen het woord ‘plannen’ eens opzoeken. Het staat maar een klein stukje verder dan ‘inroosteren’. Het is maar een ingeving. Alleen voor Bep hoor. En Sofie. Want je zou er toch niet aan moeten denken dat al die mensen ineens weer met overvolle boodschappenkarretjes komen aanzetten, of met kinderwagens en anderszins meegetorst kroost. Het is inderdaad veel handiger als wij moeders die thuislaten, zodat we ons dubbel en dwars zullen haasten om uw winkel weer uit te komen. En ach ja, voor de rollatoren laat u inderdaad maar best sneeuw en ijs voor de deur liggen. De verzekering kan wel zorgen voor die ene verdwaalde bejaarde die het toch waagt om naar uw winkel te komen. Voor Bep dus. En Sofie. Dat plannen. Het is maar een idee.

PS. Ik heb me laten vertellen dat ‘s avonds, zo tijdens het nieuws en Goede Tijden Slechte Tijden, weinig mensen nog iets nodig hebben uit de winkel. Misschien zou u Bep dan pauze kunnen geven? Dan kan ze op drukke tijdstippen namelijk gewoon helpen om klanten dwars te zitten met de anti-klanten winkelbevoorradingsactie!

Natuurlijk heeft Beatrix gelijk in haar kerstrede. In heel veel dingen. Maar niet in alles. En nu weet ik dat zo’n toespraakje maar kort is, maar toch is het wat makkelijk om het hoe en waarom achter alles te vergeten. Alles heeft een reden namelijk. En misschien is het eens aardig om naar die reden op zoek te gaan. Want wie al te lang stilstaat bij symptomen, zou haast vergeten dat er een heuse kwaal achter schuilt. En dat er een kwaal is, staat als een paal boven water.

Ook ik vind, net als de koningin, dat er een groot gebrek is aan solidariteit, naastenliefde, onderling contact en zelfs aan goede smaak. We roepen het al zo lang: onze samenleving verhardt. Een heuse constatering. Maar het is tegelijkertijd ook ‘gewoon’ maar een uitspraak. Want wie interesseert het nou nog echt? Het is zo. En het zal ook niet meer veranderen. Dus moet je er maar het beste van zien te maken. Er is namelijk heus niemand die er tevreden mee is. Maar er is ook niemand die er hoogstpersoonlijk voor verantwoordelijk is. Het is gewoon zo.

Het is grappig om te zien dat we bij ieder incident, bij iedere ramp en bij ieder akkefietje direct naar de schuldige zoeken. Who dunnit? Meestal is dat de vraag die als eerste bij ons opkomt. Het houdt in ieder geval de media vaak dagenlang in de greep. En dat zou echt niet zo zijn, als ze daar geen hoge kijkcijfers mee zouden halen.

Als het gaat om de staat van onze samenleving, zijn we heel wat minder analytisch. We zoeken schuld bij, alweer, symptomen. Waanzin. Symptomen kan je misschien bestrijden. Inderdaad. Maar als de kwaal niet genezen wordt, zal er heus weer een ander symptoom de kop op steken. Onherroepelijk. Zo steekt het leven nou eenmaal in elkaar.

De ‘goede oude tijd’ is voorbij. Een nieuw tijdperk is aangebroken. Een tijd waarin onze samenleving zich zal moeten zien te herscheppen. En daar is internet een onlosmakelijk onderdeel van. Want naast anonimiteit biedt het voor velen ook een schuilplaats. Een troost. En sociaal contact dat er voorheen niet was. We zitten nu eenmaal opgesloten in onze huizen. En internet maakt contacten onderhouden er ook vaak een stuk makkelijker op.

De maatschappij waarin we leven is gewoon veel te druk. Onze levens zijn te druk. We werken, werken, werken en werken. Wie gaat er na een lange dag gevuld met stress en verantwoordelijkheden dan nog even bij de buren op de koffie voor een kletspraatje, waar je eigenlijk helemaal niets wijzer van wordt? Tijd is een schaars goed in onze manier van leven. En daar moeten we nu eenmaal effectief mee om weten te gaan. Als we nog iets leuks uit het leven willen halen tenminste. Buren kiezen we niet uit. Vrienden wel. Ook al zijn ze virtueel. We zoeken die mensen uit die ons prikkelen, die ons uitdagen. Die ons begrijpen. Of waar we ons gewoon goed bij voelen. Misschien gingen ze in de ‘goede oude tijd’ wel bij de buren op visite uit verveling. Of omdat er gewoon niemand anders was. En in dat licht bekeken, hebben we er met het internet misschien wel heel veel bij gewonnen. Dat koekje bij de koffie kopen we dan wel zelf. Ons leven draait immers om kopen. Dat kan er dan ook nog wel bij.

We leven in een consumptiemaatschappij. We werken om te ‘hebben’. Om te ‘kopen’. En uiteindelijk maken de dingen die we ‘hebben’ wie en wat we ‘zijn’. Zo is het nou eenmaal gelopen. Omdat we welvaart wilden. Een florerende economie. En omdat mensen van nature nu eenmaal hebzuchtig zijn komt daar ook nooit meer ook een einde aan. Wie nu nog een mooi huis wil bezitten, zal zich te pletter moeten werken. Eén en één is twee. Alles is onbetaalbaar geworden. Omdat er ontzettend veel mensen goed moeten kunnen verdienen aan diensten en goederen. We werken nu eenmaal niet meer voor een habbekrats. Wie zou dan nog de huur kunnen betalen? Of de hypotheek?

En wat we ‘moeten’ hebben tegenwoordig is ook eindeloos. Wie kan er nou nog functioneren zonder wasmachine? Droger? Vaatwasser? Dan zouden de huishoudelijke taken zo ontzettend veel tijd in beslag nemen, dat we uiteindelijk niets anders meer zouden doen dan werken. Want ook moeder de vrouw moet tegenwoordig centjes verdienen. Voor die florerende economie. Wat door de overheid gestimuleerd wordt overigens. Want de overheid bepaalt dan misschien niet ‘alles’, Hare Majesteit, maar toch wel heel erg veel. Niet door ons te dwingen. Welnee. Dat is veel te ordinair. Door ons te ‘stimuleren’ natuurlijk. Voor ons eigen bestwil.

Net als alle commerciële slimmeriken, huurt de overheid ook fantastische marketingapparaten in om ons maar te vertellen wat goed is, en hoe het moet. En net zoals we geloven dat we merkkleding, dure apparaten en mooie auto’s ‘moeten’ bezitten, geloven we ook wat de overheid ons vertelt. En dat is niet zo gek, want de slimmeriken die achter de grote marketingcampagnes zitten, doen niets anders dan hele dagen te analyseren hoe ze ons kunnen inpalmen. En terwijl wij druk zijn met werken, werken, werken, hebben we maar weinig tijd om te zien hoe zeer en hoe vaak we eigenlijk bedot worden. Onze levens lopen gewoon zo. Op de automatische piloot. En dat is handig voor onze overheid, want zo blijven we allemaal netjs in het gareel lopen, zodat de belastingdienst ons op 1 April van ieder jaar een mooi aangiftebiljet toe kan sturen. Zo houden we de boel draaiend. En op de rit. Want de koers is nu eenmaal bepaald. Wij burgers zorgen er eigenlijk alleen maar voor dat we op de eindbestemming aankomen.

Persoonlijk ben ik ook een beetje zat van de anonimiteit waarin etters zich hullen om nare boodschappen over het internet te verspreiden. Maar ja. Helemaal voorkomen dat je ermee in aanraking komt kan je niet, maar je kunt het ook wel een beetje uit de weg gaan. Wat geen stijl heet, zal het ook niet hebben. Betreden op eigen risico dus. En ik hou maar altijd in gedachten dat de soep nooit zo heet wordt gegeten als hij wordt opgediend. Misschien moeten we juist wel blij zijn dat alle anonieme frustraties in die ‘vuilnisbak’ belanden. Voor al te agressieve mensen werkt een boksbal immers ook heel goed. Een uit de hand gelopen lolligheid. En een ‘markt’. En zo zijn we het cirkeltje weer rond.

Wat ik Hare Majesteit de Koningin graag zou willen meegeven, is dat het inderdaad moeilijk is een weg te vinden in de jungle van haatdragendheden en grenzeloze, schaamteloze vijandigheden. Maar de meesten van ons lopen die jungle regelrecht voorbij. Velen van ons zien dat ook dat maar een ‘markt’ is. En dat over smaak nu eenmaal niet valt te twisten. Het internet biedt aan velen in onze samenleving ook een troost. Gezelschap. Liefde. Zorg. En ja. Ook naastenliefde. Misschien meer nog dan vijandigheid ontstaan er op internet vriendschappen en worden er veel mensen virtueel verliefd. Natuurlijk moeten we zien om te gaan met al die vrijheid. Het is een hele nieuwe wereld. Zonder overheid. Een wereld waarin we shoppen naar meningen, visies, waarheden en mensen. En helaas ook een wereld waarin de commercie ons weer grijpt. En daar Hare Majesteit, ligt als je het mij vraagt de kwaal. Bij de commercie. Die onze economie draaiend houdt. Als u een manier vindt waarop we ons allemaal wat minder met die economie bezig zouden hoeven houden, doen wij ook wel weer aardig tegen elkaar. Dan hebben we er namelijk ook gewoon weer tijd voor.

Met sommige dingen ben ik het zelfs helemáál niet. Ik ben niet hip genoeg voor een wijntje ‘s avonds op de bank. Ik ben niet mondain genoeg voor voedsel op bedjes van rucolasla en mousse toetjes. Ik ben niet slim genoeg om een wetenschappelijke prijs in de wacht te slepen. Niet dat ik daar moeite voor heb gedaan, want als ‘net-niet’ meisje, weet ik ook gewoon net niet hoe ik dat soort mogelijkheden op moet zoeken.

Soms heb ik het gevoel dat alles wat ik doe, het gewoon allemaal ‘net-niet’ is. Ik ben een duizendpoot en alleskunner, maar ik blink overal net-niet in uit. En soms heb ik het gevoel dat ik de lat gewoon net-niet hoog genoeg leg. En zo gaat het ook met alles wat ik koop. De hele wereld loopt met de nieuwste design gadgets, en ik neem genoegen met een koelkast die wel hetzelfde kan, maar die bij lange na niet hetzelfde aanzien geniet.

Als net-niet meisje, heb ik ook voortdurend het gevoel een vreemde eend in de bijt te zijn. Vroeger op school al. Terwijl de hele klas een 501 aan zijn kont trok, gaf ik mijn kleedgeld liever aan andere dingen uit. Hoeveel commentaar ik er ook op kreeg. Dat in een 501 mijn platte achterwerk er bijvoorbeeld veel mooier uit zou zien. Uiteindelijk heb ik, terwijl de rest van de klas al op nieuwe modellen was overgestapt, een keer een afgekeurde 501 gekocht. Voor een vijfde van de prijs. Ik voelde geen enkel verschil. Behalve dan, dat ik er weer net-niet bij hoorde.

En ik kan het nog steeds niet. Een budget voor een maand voedsel uitgeven aan een kledingstuk. Ik blijf hangen bij de neppers en de marktversies van de laatste mode. In een restaurant kan ik het ook nog steeds niet over mijn hart verkrijgen het allerduurste gerecht op de kaart te nemen. Al heb ik er nog zoveel trek in. En trendy eten, wil mijn maag op één of andere manier niet hebben.

Ik geef nog altijd het liefste mijn geld uit aan het leven. Een leven dat ook allerminst trendy te noemen is. Vergeleken bij de verhalen van anderen, is mijn leven het gewoon ‘net-niet’. Ik kan nooit vertellen dat ik naar die ene hippe tent ben geweest, of verlááfd ben aan dat trendy drankje, of mijn zinnen heb gezet op die megapopulaire auto. Het gaat allemaal aan me voorbij.

Ik verlang weleens naar een puntzak Vlaamse frieten, een speciaaltje van de Febo, of een lekker koud biertje. Een normale. Van de tap. Met de beste wil van de wereld kan ik geen trek krijgen in Sushi, of oesters, of zelfs kaviaar. Ook al is het allemaal nog zo mondain. Ik heb geen uitgesproken smaak. Het zal bij mij thuis dan ook altijd meer een zooitje bijeengeraapt blijven, dan design of gestyled. Mijn kapsel is ook al een jaar of vijftien exact hetzelfde. Net als mijn levensstijl.

Als ‘net-niet’ meisje ben ik eigenlijk maar heel gewoontjes. Dertien in het dozijn. Miss doorsnee. Altijd al geweest ook. Misschien moet ik me er wel gewoon bij neerleggen dat ik het nooit helemaal zal zijn. Maar dat lukt me dan ook weer net niet. 

Toegegeven, de meisjes zien er verre van ongelukkig uit op de beelden. En misschien worden ze dat ook nooit, later, als ze groot zijn. Maar ik kan me toch zo voorstellen dat je als vijftienjarig meisje niet zo goed beseft wat de consequenties van zo’n avontuurtje kunnen zijn. Ik vraag me dan ook af, of deze meisjes zelf verantwoordelijk zijn voor de verspreiding van die beelden. Ik heb namelijk het donkerbruine vermoeden dat veel van deze meisjes niet eens weten dat ze op internet staan. Kijkt u maar even mee. Op grote, gratis pornosites als Pornhost, Xvideos, Porno Amateurs, prijken talloze tienermeiden in alle mogelijke standjes en poses. En vooral van de slechte webcambeelden en fotootjes heb ik het idee dat deze niet voor een groot publiek werden gemaakt.

Misschien kan ik gewoon niet zo goed inschatten hoe een achttienjarig meisje eruit ziet, en worden er heel jong uitziende meisjes gebruikt om de boel te bedotten. En eerlijk gezegd, dat soort videootjes zie ik ook staan. Maar als u in de links op Pornhost nu eens verder klikt, dan komt u vanzelf piepjonge meisjes en jongens tegen, die met de beste wil van de wereld de 18 niet halen.

Vorige week berichtten de media dat de Nederlandse politie de kinderporno netwerken wil infiltreren door zelf kinderporno te plaatsen. Een nog veel zorgwekkender situatie, want welke kinderen zullen daarvoor worden gebruikt? Ik mag dan hopen dat de uitvoerende ambtenaren beelden van hun eigen kinderen zullen gebruiken. Mèt hun schriftelijke toestemming, anders zou de ethiek ver te zoeken zijn, nietwaar? De smoes die de politie gebruikt, is dat zij zelf kinderporno zouden moeten plaatsen om in de netwerken terecht te kunnen komen.

Maar waarom niet even de tijd nemen, terug naar de tekentafel en nieuwe plannen maken, als je al zoveel werk kunt verzetten door kinderporno van de gratis pornosites te verwijderen? Het lijkt mij namelijk dat kinderporno, waar niets vermoedende internetters met een gezonde weerzin tegen kinderporno ongevraagd op getrakteerd worden zonder zelf kinderporno te hoeven plaatsen, veel meer in the picture staan, dan wat verborgen blijft voor het grote publiek.