Met de documentairereeks ‘Africa Investigates’ probeert Al Jazeera bloot te leggen waarom Afrika maar niet ontwikkelt. In de documentaires leggen lokale journalisten vast hoe vriendjespolitiek, corruptie en angstpolitiek hun volkeren arm houden. Ook Sierra Leone kwam aan bod in een documentaire van Sorious Samura, één van Sierra Leone’s meest gewaardeerde journalisten. Althans, tot de uitzending van Timber, waarin Samura laat zien hoe corrupt de machthebbers in Sierra Leone zijn. Of liever gezegd: hoe corrupt de Vice President is (of zou zijn) en hoe dat ten koste gaat van de natuur in Sierra Leone.

De documentaire zorgde voor veel ophef in Sierra Leone. Op zich vreemd, want al jarenlang is de illegale en corrupte houthandel van de VP publiek geheim. Iedereen ‘’wist’ het wel. Of tenminste; iedereen dacht te weten dat dit gebeurde. Waarom dan die ophef? Het is nu toch eindelijk een keer out in the open? En als het niet waar is, dan heeft de VP eindelijk de kans om roddel en achterklap de nek om te draaien door met bewijzen op tafel te komen. Want zelfs op internet is een hevige discussie gaande over de feitelijkheden in de documentaire. En dat is uniek, want Sierra Leone is niet echt vertegenwoordigd op internet. Anders dan op Facebook dan. Het onderwerp leeft. Terwijl iedereen in Sierra Leone weet dat corruptie nu eenmaal onderdeel is van het dagelijks leven, dat iedereen zich schuldig maakt aan zowel vriendjespolitiek als corruptie, en dat dat in het bijzonder geldt voor de machthebbers.

Waarom staat niet iedereen te kloppen op de poort van het Statehouse om een bevredigende verklaring van de VP te krijgen? Sierra Leone wordt internationaal door het slijk gehaald immers. Bewijzen? Tegenbewijzen? Waarom maakt iedereen in Sierra Leone zich ineens druk om het persoonlijke leven en het karakter van filmmaker Sorious Samura? Hij heeft in een theatergroepje gezeten. Och hemel! Ja. Veel creatieve mensen doen dat soort creatieve dingen. Dus? En oh, hij schijnt, naar verluidt, zegt iemand op de radio, ooit eens een vriendinnetje van zijn beste vriend afgepakt te hebben. En dat is zowat een nationaal schandaal.

Heel handig, dat de discussie nu dus niet meer om de VP gaat, niet meer om corruptie, maar om degene die het speelveld open probeert te breken. En dat is wat Al Jazeera over het hoofd zag. En Sorious Samura ook. Want vriendjespolitiek, corruptie en angstpolitiek zijn maar symptomen van de werkelijke kwaal: Politieke verdeeldheid. Of liever gezegd; het politieke systeem. Er zijn maar twee daadwerkelijke spelers op het politieke toneel. Je bent voor de één, of voor de ander. Alternatieven zijn er niet. En je wordt politiek georienteerd geboren. Een baby van drie dagen is al politiek supporter. Voor het leven. En de verkiezingstijd komt eraan. En daarom kan geen enkele politicus het zich veroorloven om zo breeduit, zo negatief in de pers te komen. Voor de supporters geldt: hun partij mag dan misschien corrupt zijn, maar beter hun eigen corrupte partij aan de macht dan de oppositie. Omdat zij immers moeten profiteren van de vriendjespolitiek, corruptie en angstpolitiek van de zittende macht. Want ook dát is een systeem. Wat je niet zo één, twee, drie omkeert. Het volk zit dus helemaal niet te wachten op antwoorden. Of bewijzen. Want de speculaties doen het politieke speelveld juist opleven. De media likken hun vingers erbij af. Wie luisde de VP erin? Is de documentairemaker niet gewoon lid van de oppositie en moest de VP daarom door het slijk? Of is hij stiekem een handlanger van Musa Tarawally, die running mate wil worden voor de regerende partij en dus een geduchte tegenstander is van de huidige VP. Wie speelt hier allemaal een spelletje en met wie wordt wat voor spelletje gespeeld? Want naast de normale verkiezingsstrijd tussen politieke tegenstanders is er is ook behoorlijk wat in-fighting. Bij beide politieke partijen.

Sorious Samura staat dus ineens centraal in het publieke debat over politiek. Hij heeft het gedaan. En ‘Al-Lie-Jazeera’. En toch is de documentairereeks het bekijken meer dan waard. Want of de specifieke gevallen nu wel waar of niet waar zijn, doet niet zoveel terzake. Het is de dagelijkse praktijk in Afrika. Dit soort dingen gebeuren duizend keer op een dag. Van het laagste niveau tot het hoogste. Het geeft dus een illustratie. En nu heb je er een extra dimensie bij gekregen. Afrikaanse politiek. De bron van alle ellende. Want zolang het politieke systeem er niet op de schop gaat, blijft Afrika arm. Simpelweg omdat de hele wereld een corrupt Afrika nodig heeft om te blijven draaien. Want eerlijk gezegd is het ook een beetje flauw om met die vinger maar steeds naar die ‘nare, nare Afrikaanse politici’ te blijven wijzen. Alsof het aliens zijn die van een andere planeet zijn neergedaald om Afrika kaal te plukken. Waar halen zij hun centjes dan eigenlijk vandaan? Precies. Van vriendjespolitiek, corruptie en angstpolitiek van een hele andere orde van grootte. Ik zeg het maar even letterlijk, voor als u het eigenlijk niet wíl weten. Wereldpolitiek. Ja. En als u gelijk met 600 tegenargumenten op de proppen kan komen, zonder er eigenlijk de ballen verstand van te hebben, moet u zich bij uitstek in kunnen leven in het Sierra Leoonse volk. Wat niet weet, wat niet deert. Immers. Zolang we dit soort praktijken maar incidenten kunnen blijven noemen. En er ergens een boodschapper voor aan het kruis kunnen nagelen. Alles is goed. Zolang de status quo maar de status quo blijft. Die olifant in de kamer weet u wel? Daar hebben wij in Nederland ook een hele collectie van. Ach, misschien kan Sierra Leone er ook eens een commissietje tegenaan gooien. Is goed voor de overhead. En een nieuwe politieke discussie. Want is die commissie dan wel objectief? Want dat zijn ze natuurlijk nooit. Weet u nog, die baby van drie dagen oud? En zo zijn we het cirkeltje weer rond. I rest my case.

“Bij sommige moskeeën is de oproep tot het ochtendgebed uitermate grappig: “Allahu Akbar … Hayya ‘alas-Salah (kom bidden) …  As-salatu khairum minan-naum (Bidden is beter dan slaap) … En dan volgt de eigen toevoeging: “Kom nu van je vrouw af! Het is tijd om te bidden.” 
 

Ramadan in Sierra Leone

Het is ramadan, en dan komen heel veel dingen tot stilstand in Sierra Leone. Voor niet-moslims althans, die volgens de officiële cijfers 40% van de bevolking uitmaken. Vlak voordat de ramadan begint is er voor hen nog een laatste avond dat er volop gefeest mag worden – lokbush – daarna is het een maand lang verboden veel lawaai te maken. Straatclubs in woonwijken, die normaal gesproken veel overlast veroorzaken omdat zij ook op doordeweekse dagen tot in de kleine uurtjes open zijn, zijn een maand out of business. Maar ook normale huishoudens houden tijdens de vastenmaand de ramen en deuren gesloten als ze harde muziek willen draaien. Geen schallende radio’s en televisie’s om half zes ‘s ochtends of twaalf uur ‘s nachts. De ramadan brengt dan ook een oase van rust. Als je het geluk hebt niet op steenworp afstand te wonen van een moskee.

Dat geluk heb ik niet. In een straal van 50 meter van mijn huis staan twee moskeeën die met elkaar wedijveren om de meeste bezoekers binnen te halen. De ramadan is een belangrijke tijd voor hen aangezien er veel verzoeken komen van gelovigen voor speciale gebeden en diensten, en dat stiekem toch geld in het laatje van de imam betekent. Beide imams hebben uitgevonden dat een megafoon vóór de microfoon houden een vreselijk kabaal maakt, dus doen ze het beiden gretig. Iedere ochtend om half zes zit ik dan ook van schrik rechtop in mijn bed, omdat ik denk dat er een imam naast mijn bed staat te roepen. Het is inderdaad zó hard. Oorverdovend. Bij sommige moskeeën is de oproep tot het ochtendgebed uitermate grappig: “Allahu Akbar … Hayya ‘alas-Salah (kom bidden) …  As-salatu khairum minan-naum (Bidden is beter dan slaap) … En dan volgt de eigen toevoeging: “Kom nu van je vrouw af! Het is tijd om te bidden.” Dan kan je er nog een beetje om lachen. Beide moskeeën bij mij in de straat kennen helaas alleen de ultra-klaaglijke versie. Maar goed, ik heb erger meegemaakt. Toen ik in een plattelandsdorpje verbleef waar ze geen geld hadden voor mega- en microfoons en de imam door het open raam bleef brullen tot ik opstond.

De ramadan brengt voor niet-moslims dus wat kleine ongemakjes met zich mee. Geen harde muziek. Maar ook geen uitdagende kledij. Niemand maakt daar echt een probleem van, dus is het een maand waarin je weinig kortje rokjes en lage decolleté’s voorbij ziet komen. Sommige vrouwen trekken zich er niets van aan en kunnen op een hoop afkeurende blikken rekenen en in een heel enkel geval komt het tot een confrontatie. Twee jaar geleden werd op één van de belangrijkste zenuwpunten van de hoofdstad – Freetown – een vrouw met een stok geslagen door islamitische straatverkoopsters die daar aanstoot aan namen. De rest van de samenleving was het er al gauw over eens: de kortgerokte vrouw had erom gevraagd. Van moslims wordt namelijk ook verdraagzaamheid en toleratie gevraagd voor het Christelijk geloof, en zolang beiden voor elkaar buigen, is er niets aan de hand.

Voor niet-moslims zitten er echter ook grote voordelen aan de ramadan. Waar mensen normaal gesproken je deur plat lopen in de hoop dat er iets te eten te scharrelen valt , blijven bevriende moslims tijdens de vastenmaand weg. En als ze wel langskomen hoeven ze uiteraard niets te eten en te drinken, waardoor ramadan voor niet-moslims – ondanks de exhorbitante prijsstijgingen – al met al een hele goedkope maand is. Pas als men zich opmaakt voor het suikerfeest is het tijd te zorgen dat je onvindbaar bent, want dat is ook de tijd dat iedereen komt bedelen om geld. Voor nieuwe kleding en allerlei andere soorten suikerfeestbenodigdheden.

Ramadan moslims

Sierra Leone is, volgens de officiële cijfers, overwegend islamitisch. Al waag ik het in te schatten dat van de (officiële) 60% moslims ongeveer de helft slechts ‘ramadan moslim’ is. Of anders gezegd: mensen die wel in de islam (zeggen te) geloven, maar alleen tijdens ramadan praktiseren. Of ze doen net alsof ze praktiseren. Ze doen net alsof ze vasten, gaan in hun eentje naar de stad, eten en drinken zoveel ze willen, om ‘s avonds netjes aan te schuiven bij het breken van het vasten. Dan zijn er de moslims die wel vasten, maar alleen omdat ze denken dat hun zonden dan worden vergeven en niet vanuit een echte geloofsovertuiging. Bovendien worden ze ervan beschuldigd dat ze in alle andere opzichten de geloofsregels overtreden – zowel buiten als tijdens de ramadan – en dus alleen met de ramadan meedoen uit interessantdoenerij. En tot slot zijn er nog de moslims die het geloof geërfd hebben en uit respect voor de familie meevasten.

Het is de enige maand in het jaar dat ook de armen genoeg te eten hebben. Om ongeveer half zeven ‘s avonds gaat er een eindeloze stroom met manden met eten naar de moskeeën, waar de gelovige gemeenschap gezamenlijk het vasten breekt. Wie geen geld heeft om eten te kopen, schuift dus gewoon aan. Ook armen die tot de 40% niet-moslims behoren, die zich voor de gelegenheid tot ramadan-moslims bekeren. Het gebed voor het einde van het vasten is kort en krachtig. Het is dus nauwelijks een opoffering te noemen, en het gratis eten maakt alles goed. Ze moeten wel snel schrokken, want zonsondergang is hier om vijf over zeven. Het volgende gebed is om twaalf over acht, en daar blijven ze liever niet voor hangen aangezien de sociale druk van de gelovige gemeenschap om te blijven voor de taraweeh – speciale gebeden waarbij soms ellenlange citaten uit de koran worden voorgelezen en die langer dan een uur kunnen duren – een schuldig geweten makkelijk door de knieën dwingt.

Voor hen, ramadan- of anderszins moslim, is de vastenmaand een extreem drukke en dure tijd. Er is van alles te doen rond de ramadan. Naast het vasten, de extra gebeden en de extra diensten in de moskee, is er ramadan televisie en ramadan radio, er zijn ramadan prijsvragen, ramadan loterijen, ramadan spulletjes en natuurlijk is er ook ramadan eten. Drie keer zo duur als normaal. Want met ramadan eten mensen ook drie keer zoveel als normaal. Zegt men. En daarom gaan de marktprijzen drastisch omhoog.

En zoals er ramadan-moslims (gelegenheidsmoslims) zijn, zijn er ook moslims die het geloof wel aanhangen, maar er een eigen – volgens eigen zeggen, modernere – versie op na houden. Een groeiend aantal. Tenminste, als ik op mijn eigen vrienden en kennissenkring mag afgaan. Zij bidden bijvoorbeeld niet vijf keer per dag, maar één of twee keer, gaan niet naar de moskee en doen niet aan ramadan. Voor de meesten van hen geldt dat ze deze tijd niet geschikt vinden voor zoveel investering in het geloof. Ze vinden dat ze in een snelle wereld leven waar ze steeds beducht moeten zijn voor concurrentie. Ze zijn van mening dat ze niet zomaar even het werk kunnen neergooien om zich aan het einde van het liedje aan te sluiten bij de lange rij van armen die van aalmoezen rond moet zien te komen.

ChristMus

Anders dan in vele multireligieuze landen, is er in Sierra Leone weinig discussie over het geloof. Er worden grappen gemaakt over de hypocrisie rond de ramadan, de gelijksoortige hypocrisie van born again christians die alleen op zondag tussen de kerkmuren doen wat het geloof voorschrijft, maar daar blijft het ook wel bij. Een enkele keer komt het tot een confrontatie of machtsstrijd tussen moslims en christenen. Er zijn wat uitwassen hier en daar, zoals een groepje tabliks waarvan men vindt dat ze al teveel radicaliseren (tot nog toe is niemand overigens van mening dat ze een gevaar voor de samenleving vormen) aan de islamzijde, en de born again christians en al te ijverige zendelingen aan de christelijke zijde. En er valt nogal wat te bekeren: kerken schieten hier als paddestoelen uit de grond. De laatste trend in het religieuze landschap zijn de zogenaamde ‘wonderpriesters’ die blinden weer zicht kunnen geven en invaliden weer kunnen laten lopen. Er gaan boze geruchten dat daarbij ook weleens mensen worden geofferd. Zo werd er vorig jaar een Nigeriaanse sekte opgerold die een dergelijk offer vroeg van hun bekeerlingen.

Overigens geldt voor religieuze organisaties en instellingen dat ze hun leden en beneficiairs niet actief mogen verleiden tot bekering, en dat gebeurt dan ook zelden. Voor de scholen ziet het iets ingewikkelder in elkaar. Studenten en/of hun ouders kiezen de school uit waarvan ze vinden dat die het beste onderwijs biedt. Zo gaan veel christenen naar islamitische scholen en omgekeerd. Uiteraard krijg je dan ook ofwel bijbelles ofwel koranles. Dat kan niemand iets schelen. Het voornaamste addertje onder het gras: islamitische scholen bieden hun beste onderwijs en de moeilijkste vakken aan op zondagen, en de christelijke scholen doen dat op vrijdagen. Datzelfde geldt voor tests. Er zijn ouders die niet in onderwijs geloven – voornamelijk mensen uit stammen die traditioneel uit handelaren en ambachtslieden bestaan – en daar dus niet mee instemmen, maar ik hoor het weinig. Dit soort ouders probeert overigens hun kinderen überhaupt van school weg te houden.

Niet alleen voor onderwijs geldt een grote flexibiliteit als het op geloofsbelijdenis aankomt: moslims kunnen in de kerk bidden en christenen in de moskee, mochten ze dat willen. En dat komt regelmatig voor. Het pensioenrecht is voor christenen anders dan voor moslims omdat de laatste groep polygamie mag bedrijven. En moslims en christenen kunnen met elkaar trouwen zonder hun eigen geloof op te geven, waarbij wel geldt dat – indien het om een moslimman en een christelijke vrouw gaat – er sprake moet zijn van een monogaam huwelijk. Sierra Leone heeft een interreligieuze raad die zich over vraagstukken tussen de twee geloven buigt. Deze interreligieuze raad zorgt er ook voor dat de huwelijksceremonie zowel islamitisch als christelijk is, en ingezegend wordt door imam en pastoor/priester/dominee tezamen.

Bekeringen tussen de twee geloven volgen de lijn van eenrichtingsverkeer: moslims bekeren zich zeer regelmatig tot het christendom, andersom gebeurt dat nauwelijks. Dat komt omdat christenen in de regel vinden dat moslims onderontwikkeld en ongemanierd zijn en bekering tot de islam zou voor hen dus een stap terug in hun eigen ontwikkeling betekenen. Die gedachte komt overigens voort uit de koloniale tijd, toen de Britse koloniale meester de Krio (bevrijde slaven uit Engeland en bovendien christenen) boven alle andere stammen verhief en is op weinig anders gebaseerd dan de sociale ladder die eraan vasthangt.

In principe gelden in Sierra Leone twee regels als het om religie gaat. De eerste regel: als je maar in god gelooft. Welke god maakt niet zoveel uit, en hoe je gelooft ook niet. En de tweede regel: als je elkaars geloof maar respecteert. En dat gebeurt over het algemeen ook. De beide geloven lopen door elkaar heen en kennen een grote tolerantie tegenover elkaar. Met name de jongere generaties refereren aan zichzelf als ‘ChristMus’. Een christian-muslim. Van beide geloven nemen ze wat hen aanstaat en hoe het in hun straatje te pas komt. Religieuze nationale feestdagen zijn Moulid Ul Nabi, Goede Vrijdag, Paasmaandag, Eid Ul Fitri, Eid Ul Adha, eerste en tweede Kerstdag. De ramadan is dus voor iedereen. Of je nu tablik, orthodox moslim, ramadan moslim, christen, hindu of ongelovige migrant bent. Mensen lachen je wel uit als je als niet-moslim meevast, maar tegelijkertijd kan het niemand iets schelen. Net zoals het ze niet kan schelen als je alleen het suikerfeest meeviert.

Ik vier de rust van de ramadan. Niet de stilte helaas. Tenzij ik een manier vind om mega- en microfoons te saboteren.

Bloed, zweet en tranen, maar hij is er: Time to Change, voor Mind to Change. Van de SD Unit: mijn ‘homies’ in de getto van Freetown, Sierra Leone. Muziek werd geschreven door Christo, Snazzy & Rapstar en ge-edit door ‘Mammy G’, ook wel bekend als Ginny Mooy. Muziekcompositie werd gemaakt door Simple Instrumentals. Mastering & Mixing: Mammy G & Simple Instrumentals. Regie videoclip: Mammy G. Camera: Amara ‘Camera’, George W (SLBC), Lansana Juana, Mammy G. Editing: Mammy G.

De aankondiging voor Mind to Change:
Om aandacht te vragen voor de slechte situatie waarin vele ex-kindsoldaten zich jaren na afloop van de oorlog nog bevinden, maakte de SD Unit uit Sierra Leone de single ‘Time to Change’. Wat is het probleem? De oorlog is afgelopen, kindsoldaten kunnen genieten van de vrede. Maar er is geen werk. Geen geld voor scholing. In veel gevallen geen familie, vrienden of geliefden om lief en leed me te delen. Met name in de allerarmste landen eindingen ex-kindsoldaten onderaan de sociale ladder. Velen van hen belanden in de getto’s, waar ze maar één mogelijkheid hebben om hun geld te verdienen: criminaliteit.

De SD Unit bestaat uit ‘Inspirational Snazzy’ en ‘Rapstar’, twee gettojongens uit Freetown, die zijn opgegroeid tussen de junks, criminelen en ex-kindsoldaten, zonder doel in het leven. Samen met Mind to Change schreven zij over hun situatie ‘Time to Change’.

Help mee het leven van kindsoldaten te veranderen en geef ze een toekomst. Hoe? Doneer. Of maak zelf een video of ander kunstwerk om anderen aan te zetten stil te staan bij het lot van kindsoldaten. Doe mee aan onze Ontwapen Campagne!

Meer weten over de SD Unit? Bezoek hun website op www.sdunitonline.com. Wil je ze helpen een album op te nemen en zich verder te ontwikkelen in hun muzikale carrière? Stuur je bijdrage aan Mind to Change, onder vermelding van ‘SD Unit’.

De productie, regie en opname van Time to Change werd gedaan door Mind to Change en werd gefinancierd door het NCDO.

Idrissa is elf als hij door zijn oom wordt ingelijfd bij het rebellenleger. De eerste keer dat hij moet vechten, staat hij doodsangsten uit, maar als hij geconfronteerd wordt met het doorgeladen geweer van de vijand, schiet hij zonder te kijken. Hij heeft zijn eerste slachtoffer gemaakt. Daarna is doden niet moeilijk meer. Onder invloed van drugs wordt hij een wrede generaal, die andere jonge jongens dwingt om mee te vechten.

Jim is zeven als hij samen met zijn moeder door de rebellen wordt ontvoerd. Hij moet toekijken hoe zijn moeder wordt doodgeschoten. Als hij later tijdens gevechten aan zijn moeder denkt, wordt hij zo razend dat hij moeiteloos het ene na het andere slachtoffer maakt. Al snel is hij een van de meest gevreesde krijgers in zijn eenheid, en beschermt hij andere jonge jongens tijdens de gevechten.

Na jaren vechten komen de jongens terecht in een tehuis, waar ze ontwapend worden, en hun moeizame integratie in de naoorlogse samenleving begint. Zonder geweer zijn ze machteloos, en weten ze niet hoe ze zich staande moeten houden. List en bedrog worden hun wapens, terwijl ze diep in hun hart niets liever willen dan geaccepteerd worden en erbij horen.

Moordjongens laat het verleden zien van twee ex-kindsoldaten, maar ook hun moeilijke reïntegratie na hun ontwapening. Het is een spannend en ontroerend boek, waarin de lezer een stapje in de schoenen zet van kindsoldaten. Wat zou jij doen als jij in die situatie had gezeten?

Moordjongens is gebaseerd op waargebeurde verhalen. Leeftijdscategorie: 12+
Uitgeverij Manteau

Koop Moordjonges online, via Mind to Change, dan gaat de opbrengst volledig naar voormalig kindsodlaten in Sierra Leone.

Het was een mooie dag om te wassen. Stralende zon, het einde van het regenseizoen, dus grote kans dat het wasgoed niet totaal doorweekt weer binnengehaald moest worden, en een lekker briesje, waardoor de twee grote weekendtassen was van de afgelopen paar maanden eindelijk eens door het sop konden. Dat is een grote happening, de witte vrouw aan de was, iets waar iedereen door geïnspireerd raakt om hetzelfde te gaan doen. Behalve Birgit. Zij bleef met haar hoofd op haar handen bovenaan de trap zitten kniezen vandaag. Een puber, pak ‘m beet 15 jaar, maar ze lijkt 25. Ze groeit als kool, zowel in de lengte als de breedte. Een beetje ongewoon in dit huis, want de familie is straatarm, dus is er vanzelfsprekend ook niet altijd genoeg te eten.

Birgit zat dus op de trap. Geïrriteerd kon ze haar voet net één millimeter verplaatsen om zussen en nichten de ruimte te geven om te passeren, op weg naar school. Jaloers keek Birgit de meisjes na. Haar kop stond op onweer. Een groot verschil met gisteren, toen ik haar vrolijk aan de arm van een oudere heer op straat tegenkwam. Schrikt u niet, het is niet een typisch geval van oudere bok geilt op jong meisje, tenminste niet alleen, want Birgit heeft er een paar weken geleden voor gekozen niet meer naar school te gaan. In plaats daarvan speelt ze vanaf dit schooljaar de hoer. Hier in huis wonen meer van die meisjes, die pas ‘s avonds hun gezicht laten zien, de deur opendoen voor verschillende mannen, en nooit meer denken aan naar school gaan. Hoewel het toch voor ze zal worden betaald, als ze zouden willen. 
School duurt te lang om hun doelen te verwezenlijken, voor deze meiden. Ze willen een mobiele telefoon, een mp3-speler, dure kleren, en ga zo maar door. Maar er zijn zoveel meisjes in Bo die precies hetzelfde willen, dat de concurrentie op de prostitutiemarkt zo groot is, dat een paar goede maaltijden per dag eigenlijk het enige is wat ze eraan over kunnen houden. Onderling zullen ze dat natuurlijk niet zo makkelijk toegeven, en zo kon het dat Birgit ontzettend geïnspireerd raakte door de grote verhalen van haar nichten en zussen die niet meer naar school gaan.

Voordat ze de definitieve stap zette, hebben verschillende mensen met haar gepraat. Toen dat niet werkte is er tegen haar geschreeuwd, ze heeft een goede afranseling met een stok gekregen, ze is uitgescholden en vervolgens voor gek verklaard, niets hielp. Birgit was vastbesloten. In Sierra Leone zetten ouders hun kinderen niet zo makkelijk op straat, dus Birgit kon gewoon blijven zitten waar ze zat, maar ze wordt wel anders behandeld. Natuurlijk krijgt ze nog steeds haar rantsoen aan eten, maar ze wordt ook gewoon aan het koken, wassen en water halen gezet. Ze is nu geen schoolgaand meisje meer. Ze wil volwassen zijn, dus moet ze haar steentje bijdragen, net als de rest, simpel zat.

Birgit heeft toch een week of twee met een glimlach van oor tot oor rondgelopen. Het is waarschijnlijk eventjes precies zo gegaan zoals ze zich had voorgesteld, maar gisteren, met de oudere heer, moet het toch zijn misgegaan. Wat er is gebeurd, weet alleen Birgit, en de oudere heer natuurlijk, maar één ding staat vast; het heeft haar even doen twijfelen. Haar trots inslikken en toch maar tegen moeders zeggen dat ze liever wel naar school gaat? Haar pas verworven vrijheden nu alweer opgeven? Het extra budget weer moeten missen? De harde knaken winnen het van het vervagende zelfbeeld. Birgit staat zich met tegenzin klaar te maken om vanavond weer op pad te gaan. Haar ogen schieten vuur als ik haar in het voorbij gaan vraag of ze gaat werken vanavond. Maar ze laat zich niet kennen. Flauwtjes glimlacht ze naar me. De betoverende naïviteit die ze ooit in haar ogen had, is verdwenen. Een doorgewinterde hoer is geboren. Het heeft maar één nachtje met een oudere heer gekost om Birgit te leren wat er in de wereld te koop is.

Hoewel ik weet dat het vergeefse moeite is, probeer ik haar toch nog een keer aan het twijfelen te brengen. ‘Waarom ga je niet naar school Birgit? Het is nog niet te laat, je kan altijd nog van gedachten veranderen,’ zeg ik zachtjes tegen haar. Ze kijkt me uitdagend aan, trekt haar decolleté nog een stukje verder open en loopt richting deur. ‘Ik weet wat ik doe,’ zegt ze, terwijl ze kordaat naar buiten stapt. Ik sla mijn ogen ten hemel en bid voor Birgit dat ze vanavond een leuke man tegen het lijf loopt.

Achterflap

2007. Studente Ginny Mooy vertrekt naar Sierra Leone om onderzoek te doen naar ex-kindsoldaten, Samen met haar assistent Lansana, die al snel meer wordt dan dat, gaat ze op zoek naar jonge mannen die hun oorlogservaringen willen vertellen. Door haar grote betrokkenheid dringt ze diep in hun levens door. Hun verhalen zijn schokkend en aangrijpend.

De wil om te doden is een verslag van haar eigen zoektocht, door een wereld die tegelijkertijd gruwelijk en liefdevol is.

Omschrijving

1990. Burgeroorlog in Liberia. De negenjarige Junior kijkt toe hoe Rebel King met één haal van zijn machete het hoofd van Juniors vader afhakt. De rebellen zijn uitzinnig. Terwijl ze krijsen en springen van opwinding moet Juniors moeder voor hen dansen. In haar handen draagt ze het afgehakte hoofd van haar echtgenoot. Junior wordt meegenomen naar de bush, waar hij zijn eerste wapen in de handen gedrukt krijgt.

1996. Burgeroorlog in Sierra Leone. Diep in de bush leidt Junior zijn Zebra Unit van vijftig kindsoldaten door vijandelijke linies. Geroutineerd hakt de nu vijftienjarige Generaal Shed Blood het hoofd van een van zijn gevangenen af. Rustig kauwt hij op het in gin gedrenkte hart terwijl zijn jongens zich te goed doen aan het vlees en de lever. Het bloed bewaart hij voor de volgende ochtend.

2007. De burgeroorlog is al vijf jaar voorbij. Een Nederlandse studente antropologie reist af naar Sierra Leone, met niet meer dan een vaag beeld van het land dat elf jaar lang geteisterd werd door een van de bloedigste burgeroorlogen van deze tijd. Een land dat gebukt gaat onder armoede, en bevolkt wordt door gewelddadige mensen, waarvan velen zich als zesjarige al hadden ontpopt als een gevoelloze moordmachine. Ze komt oog in oog te staan met vele jongens als Junior (inmiddels zesentwintig jaar oud) en probeert in hun levens door te dringen.

Vanaf het moment dat ze besluit naar Sierra Leone te gaan totdat ze weer in Amsterdam is, beschrijft Ginny Mooy haar belevenissen, in een directe en pure stijl die de lezer bij de strot grijpt en toch ook vrolijk stemt. Met Ginny dwalen we door de hoofdstad Freetown, op zoek naar ex-kindsoldaten of naar een openbaar toilet dat nog enigszins bruikbaar is. En we maken mee hoe ze verliefd wordt op het land en op één van zijn ex-kindsoldaten.

Koop De Wil om te Doden online, via Mind to Change, dan gaat de opbrengst volledig naar voormalig kindsodlaten in Sierra Leone.

Klik hier voor recensies van ‘De wil om te doden’.